Protestantse Gemeente Oude Wetering

Egeres Afdrukken

Geslaagd bezoek aan Egeres.

Henny van Klaveren, dominee Martin van der Velden en Wiel Tiemes kunnen terugkijken op een uitermate geslaagd bezoek aan Egeres. Veel indrukken zijn opgedaan door goed rond te kijken in de dorpen en de ontmoetingen met heel veel mensen van de kerk en uit de andere verschillende bevolkingsgroepen.

Door een snelle en relaxte vliegreis komen we uitermate fit aan in de stad Cluj Napoca. Ds. Püsök en schoolhoofd Graur staan beide met een blaadje in de hand met daarop Oude Wetering ons op te wachten in de vertrek- en aankomsthal. Een dubbel welkom dus. Cluj Napoca is een grote stad met een rijk verleden, tot aan de Romeinen toe. De stad heeft een grote en goed bekend staande universiteit. Voordat we naar Egeres rijden bezoeken we een grote supermarkt. Ds. Püsök doet inkopen voor het uitvoeren van zijn diaconale taak in zijn gemeente. Wat ons opvalt is het beperkt aantal artikelen dat het winkelend publiek in de winkelwagen heeft. Echt geen topvolle karren zoals bij ons.De rit naar Egeres duurt ongeveer 3 kwartier over niet altijd beste wegen. Onderweg word je dan al direct geconfronteerd met beelden die wij hier nauwelijks nog zien zoals paard en wagen, een boerin met koe aan de leiband maar ook loslopende dieren op de straat. Uit kijken dus voor chauffeurs! Ds. Martin van der Velden, die tijdens de vlucht gedegen de gebruiksaanwijzingen van zijn videocamera heeft bestudeerd, legt de eerste beelden vast. Hij zal de komende dagen steeds druk in de weer zijn met het maken van interessante opnamen om dit uiteindelijk straks in een fraaie film te kunnen presenteren. We worden heel hartelijk ontvangen door mevrouw Erszebeth Püsök en starten na het glaasje fris het gesprek over het verblijfsprogramma. We maken vriendelijk kenbaar dat we niet als toerist naar Egeres gekomen zijn maar er echt een werkbezoek van willen maken. Het discussiepunt is het door de Egeresmensen geplande toeristische uitstapje naar de bergstreek, 60 km zuidelijk van Egeres. We komen er uit: het tripje gaat wel door maar de tijd die we eraan besteden zal beperkt blijven. We slepen er een halve dag meer ontmoetingen met mensen in Egeres uit dan eerst gepland was en dat is maar goed ook. Later blijkt dat we toch krap in onze ontmoetingstijd met gewone mensen zitten en niet iedereen kunnen ontmoeten die we op ons programma hebben.

Filmpje Egeres deel 1

Filmpje Egeres deel 2

Kennismaking met de school en het dorp.

Na de maaltijd bezoeken we voor de eerste keer het nieuwe schoolgebouw, dat gebouwd is met o.a. steun van de Europese Gemeenschap. In de korte wandeling naar de school doen we de eerste indrukken van het dorp op. Het dorp Egeres is veel omvangrijker dan we op basis van eerdere beelden en verhalen verwacht hebben. We zien een dorp dat is blijven steken in een situatie die wij hier in Nederland voor of direct na de 2e wereldoorlog nog even gekend hebben.De hoofdstraat van het dorp is geasfalteerd, de andere straten zijn zand- en grindstraten met veel kuilen. De elektrische energie gaat nog via de bovenleiding, er is wel summiere straatverlichting maar geen rioleringssysteem. De huizen hebben in de regel alleen een begane grond en er zijn altijd wel een of meer waakhonden op het grote erf aanwezig. Er zijn twee kleine winkeltjes waar je naast voedsel ook andere dingen zoals kleding en huishoudelijke gebruiksartikelen kunt kopen. Er is een café en ja de moderne tijd komt eraan, een discotheek voor de jeugd met de wel wat bijzondere naam Apocalyps.De school is nageltje nieuw en de lokalen zijn nog niet helemaal ingericht door de leraren. Dat zal verder in de eerste twee weken van september gebeuren. De zomervakantie eindigt hier op 15 september. Het klinkt nog een beetje ‘hol’ in het gebouw door het ontbreken van zachte stoffen en materialen maar dat zal wel goed komen. De school is gebouwd op het terrein van de speelplaats. Het oude schoolgebouw moet nog afgebroken worden en dan komt er weer voldoende speelruimte voor de kinderen. Natuurlijk leeft er de wens bij het team om die speelruimte zo in te richten dat ook sport en spel mogelijk wordt. Het schoolhoofd Graur en dominee Püsök spreken helaas geen Engels maar gelukkig is er Alex, de zeventienjarige zoon van de heer Graur, die de vertalingen voor zijn rekening neemt en dat gedurende de komende dagen nog vaak zal doen. Ds. Püsök spreekt wel wat Duits maar dat is niet altijd voldoende als het gespreksonderwerp wat moeilijker wordt. Maar met hulp van Alex komen we er wel uit. We merken geen afstand of tegenstelling tussen de dominee Püsök en het schoolhoofd Graur. Dat maakt het voor ons eenvoudig in de communicatie en samenwerking. Filmpje Egeres deel 4 De School!

Henny logeert bij de familie Graur. Martin en Wiel logeren bij de familie Püsök. Het gezin Püsök past mooi in het beeld van het agrarische dorp en haar bewoners. De dominee heeft een groot huis dat in verschillende fasen uitgebreid is tot de huidige omvang. Het is een boerenhuis met daarom heen heel wat schuren, stallen, groentetuin en boomgaard. De boerenwerktuigen en karren worden duidelijk al een aantal jaren niet meer gebruikt. Er is een varken in de stal, er zijn heel wat kippen en er is een waakhondje dat aan een lijn ligt en in een hok slaapt. De dominee is elke dag druk in de weer om zijn veestapel te verzorgen naast het uitvoeren van zijn huishoudelijke taken zoals het koken van de warme maaltijd. Dat kan ook niet anders want mevrouw Erszebeth Püsök werkt in volledige baan als apotheker in Agherisu–fabrice, het dorp op 4 km afstand van Egeres. En dan is er nog de zorg voor de oude schoonmoeder, ongeveer 76 jaar maar in onze ogen lijkt ze wel 85, die in het huis herstelt van een ingrijpende operatie.Je kunt ds. Püsök zien als: geestelijk leider en herder van zijn kerkelijke gemeente, mini boer en ook nog volop huisman. Hij heeft het gewoon lekker druk. Filmpje Egeres deel 3 Aghiris-Jabrici!

We maken na het ontbijt onder begeleiding van ds. Püsök en Alex een wandeling door een deel van het dorp. Onderweg brengen we een bezoek aan een zieke oude weduwe. De dominee heeft wat etenswaren bij zich die in dank aanvaard worden. Hij spreekt een dank- en zegengebed uit. We zien in deze buurt ook de eerste Roma bewoners van het dorp. Ze worden hier enigszins neerbuigend Gipsy genoemd. Duidelijk wordt dat deze bevolkingsgroep op weinig waardering en respect kan rekenen binnen de Roemeense samenleving. Gedurende latere gesprekken wordt dat beeld bevestigd.Egeres ligt aan een spoorlijn met dubbel spoor. Er is een stationnetje, dus verbinding met Cluj en verder weg is mogelijk. We zien het huis in verval van de big boss ten tijde van het communistische tijd. De sporen van het communisme zijn nog niet uitgewist, dat zal nog wel enkele jaren duren.

Trip door de landstreek naar de bergen.

Met de schoolbus gaan we naar de bergen. We maken tijdens de trip kennis met mevrouw Petronella, echtgenote van het schoolhoofd, ook onderwijzeres in een dependance van de school en met de tekenleraar van de school Cristian Lapusan. Christian is beeldend kunstenaar en spreekt voortreffelijk Engels door een verblijf van een aantal jaren in de Amerika. Dat komt goed van pas tijdens ons gesprek deze avond over de school in Egeres, het onderwijssysteem in Nederland en de mogelijkheden van samenwerken tussen Egeres en Oude Wetering. Men wil graag een uitwisseling van schoolkinderen ontwikkelen. Een onderwerp dat we later, terug in Oude Wetering, stevig moeten bespreken. We denken dat een bezoek van het schoolhoofd, vergezeld van een collega goed is voor de juiste beeldvorming en het kennis maken met nieuwe onderwijstechnieken die er in Nederland ontwikkeld zijn.

Na de heerlijke maaltijd, goulash gekookt op een kampvuur in een grote ketel, wandelen we naar een mooie waterval. De avond wordt natuurlijk gebruikt om verder kennis te maken met elkaar en de toestand te bespreken in Roemenie, in Nederland en in de wereld onder het genot van een stevig drankje. We komen er achter dat in deze samenleving initiatiefrijke mensen te vinden zijn die zich zelf en de samenleving verder willen ontwikkelen. Het klimaat is hier te vergelijken met Midden- of Zuid-Frankrijk dus het blijft lang lekker warm zodat het toch nog wel laat is als we in het gastenverblijf het bed opzoeken. Filmpje Egeres deel 6 Het uitstapje!

Deze zaterdag is hier een kerkelijke feestdag. Er wordt gevierd -herdacht- dat Johannes de doper onthoofd is. Er wordt vandaag niet gewerkt [werken op zaterdag is hier anders heel gewoon] en de mensen trekken er op uit om toeristisch plekjes op te zoeken en te picknicken of te BBQ-en. Wij wandelen naar het centrum van dit bergdorp, drinken een glaasje in het plaatselijk café en na de lunch rijden we via een toeristische route terug naar Egeres. We zien onderweg een aantal stuwmeren, die gebruikt worden voor het opwekken van elektriciteit en als reservoir voor het maken van drinkwater. We passeren loslopende koeien, paarden en ezels op straat. Oppassen dus!Wat ons bijzonder opvalt, is de aanwezigheid van EU-projecten en de vele woningen die in aanbouw zijn. Even anders als bij ons dat wel, gewoon in eigen beheer waarbij de bouwperiode sterk afhangt van het beschikbare geld dat de eigenaar heeft om bouwmaterialen te kopen.Terug in Egeres bezoeken we de kapel van de Rooms Katholieke kerk. De kosteres laat ons trots de kledingkast met de fraaie misgewaden van de priester zien. De RK gemeenschap is maar klein maar er wordt toch als het maar even kan op zondagmiddag een eucharistieviering gehouden.Het is druk op het centrale plein van het dorp. Jongeren die in Italië en Frankrijk werken tonen trots hun fraaie auto’s aan de dorpsjeugd. Het liedje: Het Dorp van Wim Sonneveld komt onweerstaanbaar naar boven.

Filmpje Egeres deel 5 De Kerken 1

Filmpje Egeres deel 5 De Kerken 2

Ontmoetingen met de mensen van de protestantse gemeente.

Dochter Réka met kersverse echtgenoot, de zus van mevr. Püsök met twee dochters komen zondagmorgen naar Egeres om de kerkdienst mee te vieren. Een van de nichtjes heeft een jaar als au-pair in Nederland gewerkt en verstaat en spreekt nog aardig Nederlands. Ze is gevraagd om te vertalen tijdens de kerkdienst. Ze heeft een opleiding tot leraar Duits gevolgd en onze dominee Martin spreekt met haar af dat ze samen de Duitse taal gaan gebruiken in de kerk. De kerkgangers uit Agherisu - fabrice komen voor de speciale gelegenheid naar de kerk in Egeres. Allen op hun paasbest gekleed. Een jonge vrouw heeft zich voor deze gelegenheid in een heel fraai traditioneel kostuum gekleed. Prachtig versiert. Ze is een beetje verlegen met de situatie en krijgt het er duidelijk warm van als ze zich aan de gasten moet ‘showen’. Duidelijk geen ervaring als model. De vrouwen zitten allen bij elkaar rechts van de preekstoel en de mannen er links tegenover. We zingen de liederen in hele noten begeleid met het elektronisch orgeltje. Het pijporgel is defect.Ds. Püsök is een vakman met veel routine. Hij heeft geen spiekpapiertje nodig om gebeden en preek uit te spreken. Na afloop van de dienst maken we buiten kennis met de gemeenteleden. Jammer is dat je eigenlijk maar met een paar mensen zonder vertaler kunt spreken. Gelukkig is onze vertaalster aanwezig als we het gesprek met de voltallige kerkenraad voeren. Na een aarzelende start komen de twee dames en de vele heren los als we de wenselijkheid van de reparatie van het orgel aan de orde stellen. De kerkmensen zeggen ons dat ze heel dankbaar zijn voor de schoenendozenactie en zeggen toe dat er twee wanddoeken gemaakt worden waarin de relatie Egeres - Oude Wetering tot uiting gebracht wordt. 

Tijdens de uitgebreide en heerlijke zondagse maaltijd hebben we gelegenheid met de jonge mensen te praten. Ze zijn redelijk optimistisch over de ontwikkelingen in Roemenie. Maar er moet nog heel veel gebeuren. Nadat we de dominee - kerk blij gemaakt hebben met onze diaconale gift van 600 euro bezoeken we een oude zieke man. Hij is zichtbaar ontroerd als de dominee Püsök het gebed uitspreekt. Heel mooi om mee te maken. We gaan ook nog even aan bij de diacones van de kerk om het ontvangstbewijs van onze gift te laten ondertekenen. Deze familie heeft haar huis modern ingericht en is zeker niet ‘arm’ te noemen. 

We bezoeken de nieuwe orthodoxe kerk in Agherisu - fabrice. De geestelijke -pope- vertelt wat over de functie van de vele heiligenbeelden, schilderingen en de inrichting van de kerk. Na 5 minuten ook de dienst bijgewoond te hebben vertrekken we. De gelovigen maken veelvuldig het kruisteken en zullen dat ongetwijfeld zijn blijven doen nadat we weg waren.In Egeres is een andere pope bereid om ons zijn kerken te laten zien. Hij geeft uitgebreid uitleg over zijn kerkgemeenschap en zijn kerken waarvan er één zeer oud is met historische waarde. Van zijn 1000 parochianen bezoeken ‘helaas’ zegt hij maar 150 mensen regelmatig de kerkdiensten. Het overleg tussen de geestelijken van het dorp gaat goed. De frequentie is echter niet hoog. Men ontmoet elkaar tijdens het overleg met de burgemeester waar het gaat over kerkzaken en de verdeling van geld.Later praten we onderling nog wat na over onze indrukken en constateren dat er niet zoveel aandacht is voor ‘zendingswerk’ bij de Egeres geestelijken. Men blijft op eigen terrein.

De burgemeester ontvangt ons en neemt er de tijd voor.

De burgermeester Sorin Lehene heeft 1,5 uur tijd voor ons vrijgemaakt op maandag ochtend. Toch wel bijzonder gezien zijn drukke agenda en werkzaamheden voor het los krijgen van Europees geld om de infrastructuur in de dorpen te verbeteren. Hij is een gekozen burgemeester en bepaalt in overleg met de leden van de gekozen gemeenteraad het uitgavenbeleid van zijn gemeente.Zijn werkgebied omvat 11 dorpen en zijn budget voor verlichting, onderhoud wegen etc. is niet meer dan omgerekend 300.000 euro per jaar.Naast de infrastructuur en wegen heeft hij ook een zware opdracht om de werkgelegenheid en medische zorg te verbeteren, arme mensen te helpen en de Roma gemeenschap uit het isolement te halen. Alles is moeilijk maar het laatste zeker.De agrarische sector in zijn dorpen kampt met de gevolgen, na de val van het communisme, van het teruggeven van grond aan de oude eigenaren. Versnippering van landbouwgronden en weilanden is het gevolg. Ruilverkaveling zou uitkomst kunnen bieden maar dat is nog ver weg. 

In het gemeentehuis zijn de apotheek, de huisdokterpost en de gloednieuwe tandartspraktijk gevestigd. De jonge tandartsassistente spreekt goed Engels. Zij bevestigt ons beeld dat de Roemeense jeugd de blik op het westen richt. We zien ze ongetwijfeld binnen afzienbare tijd ook in Nederland verschijnen.Martin en Henny nemen een kijkje in de woonblokken die in de communistische tijd zijn gebouwd. Voorzichtig legt hij contacten om videobeelden achter de voordeur of in de tuin te kunnen nemen.In de buurt van de grauw uitziende woonkazernes is een permanente marktopstelling waar kooplieden tweedehands maar ook nieuwe marktwaren -kleding en schoeisel- proberen te verkopen. We zien ook een oude man [dakloos horen we later] rommelen in een afvalcontainer. Hij zal er niet veel vinden. De Roemenen zijn gelukkig nog niet toegekomen aan de weggooi-economie. Bijna alles wordt hergebruikt. Een afvalophaaldienst voor de woonhuizen is er niet. Als we afval zien is dat soms langs de wegen en later op de binnenplaats van de kasteelruïne, veelal plastic flessen e.d.We gaan naar een lid van de kerk ‘die kleding maakt’ zegt ds. Püsök. Dat is dan toch wel een verrassing als we in een echt naaiatelier komen. Man en vrouw gesteund door een medewerker maken lederen kleding. Dat wil zeggen ze bewerken de gelooide huiden van schapen, geiten, vossen [we zien ook één vel van een kat en één van een wolf] zodanig dat ze er fraaie jassen e.d. van kunnen maken. Martin en Wiel laten zich verleiden tot de aankoop van een jas en een bodywarmer. Steunen zo onverwacht de Roemeense economie.

Wandeling met een onverwachte ontmoeting.

We krijgen een nieuwe rondleider, de curator (=koster/financieel beheerder) van de kerk in Egeres. Maar voordat we aan de wandeling in Egeres kunnen beginnen gaan we zoals zondag afgesproken eerst wat eten. Het is een complete warme maaltijd waarbij de plaatselijk sterke drank palinka niet kan ontbreken. We kunnen er dus tegen, brandstof genoeg in het lichaam. We lopen langs een aantal Roma woningen waar de rondleider ons eigenlijk niet wil hebben. Toch goed om te zien hoe deze bewoners leven en wonen. Een aantal mannen is samen aan het werk aan een nieuw muurtje voor een van de woningen. Burenhulp dus. Dan gaan we over een bruggetje en komen in de weilanden met prachtige bloemen en kruiden. Als de weg ophoudt te bestaan weet onze gids wel een oplossing. We gaan door een schuur van een boerderij en komen terecht op de binnenplaats. 'Ja, dat zijn die mensen uit Hollanda' zegt onze gids tegen de boerenfamilie. Natuurlijk krijgen we een glaasje van het traditionele sterke drankje aangeboden en dan gaat moeder ook nog een ‘kleinigheid’ klaarmaken om te eten. En dat kleine beetje is bijna een volledig maaltijd. De zoon, 25 jaar oud spreekt goed Engels. Hij is naast zijn boerenwerk bezig met het in eigen beheer bouwen van een nieuw huis voor zichzelf en vriendin. Hij werkt samen met zijn pa en ma aan het verzorgen van 24 melkkoeien. Die koeien grazen op een weiland ver weg van de boerderij. Pa, ma en zoon gaan er s-morgens om 5 uur en middags na 6 uur naar toe om te melken.We praten heel uitgebreid over de toekomst van de jeugd, het boerenbedrijf, de hulp van de EU. De zoon wordt uitgenodigd om zich in Nederland te oriënteren op de moderne bedrijfsvoering in het melkveebedrijf. Of hij volgend jaar ingaat op een uitnodiging? We zullen zien.  De zoon brengt ons naar het woonhuis van de familie Graur waar ons het volgende maaltijdfeest wacht: een BBQ in de fruitboomgaard. Pfff al dat eten.! Maar ja je bent gast dat brengt ook verplichtingen mee dus .. eten en drinken maar.

Terug naar Oude Wetering.

Dinsdagochtend voor ons vertrek naar het vliegveld van Cluj Napoca bezoeken we eerst nog een keer de school om het lerarenteam te ontmoeten. We maken kennis, de videofilm wordt vertoond en tijdens de koffie worden er over en weer veel vragen gesteld over het basisschool onderwijs. Verschillende lesboeken worden getoond.We overhandigen het team een cadeautje 300 euro om het feest van de opening waar we helaas niet bij waren nog een beetje over te doen.Het team gaat in overleg met een ondersteuningsteam uit Cluj Napoca dus is er voor ons nog tijd om nog een keer rond te wandelen in Egeres. We bezoeken het joodse kerkhof met niet meer te ontcijferen stokoude grafmonumenten. Hierna lopen we naar een aantal Roma woningen aan de rand van het dorp. Na wat voorzichtig kennismaken met een aantal familieleden mogen we binnen de omheining komen en zelfs het huis van de familie van binnen bezichtigen. Wat opvalt, zijn de kleurige plastic bloemen en de vele fraaie wandkleden en tapijten op de vloer. Het ziet er keurig en schoon uit. Een van de wandkleden toont het o zo bekende tafereel van het Heilig Avondmaal van Leonardo da Vinci.Eén van de jonge Roma-mannen die ons gezien heeft, ze zijn in de buurt aan het hooien, komt snel naar het huis. Hij verwisselt razend snel zijn door het harde werken met zweet doordrenkt T-shirt. Hij is trots en zal zich netjes presenteren aan die buitenlandse bezoekers. 

En dan is het tijd om afscheid te nemen van Egeres.Dominee Marton Püsök, schoolhoofd Felician Graur en zoon Alex brengen ons naar het vliegveld. Ongeveer 4 uur later stappen we weer op Nederlands bodem. Vol van verhalen met onze ervaringen in Egeres in Roemenie.Een land en streek waar je geweest moet zijn voordat de grote veranderingen hebben toegeslagen. Daar zie je nu nog de wereld van 50 jaar geleden, word je ontvangen door heel gastvrije mensen en kun je genieten van een grote variëteit van prachtige landschappen, zeer fraaie natuur bij een heerlijke zomerse temperatuur. 

We kunnen terugkijken op een reis die ons veel informatie geeft om goede plannen te maken voor de nieuwe relatie met Egeres.U hoort er zeker meer van.

Met vriendelijke groet van Henny van Klaveren, ds. Martin vd Velden en Wiel Tiemes.