Protestantse Gemeente Oude Wetering

Geschiedenis Afdrukken

Locatie De Schakel, Kerkstraat 11, Oude Wetering
De Hervormde Gemeente van Oude en Nieuwe Wetering behoorde oorspronkelijk tot de kerk in Leimuiden. De eerste predikant, ds. Johan Vossius, stond daar van 1578–1579. Hij werkte slechts één jaar in de drie dorpen en verkondigde niet ‘de zuivere leer’. Na hem volgden nog zeven predikanten voor het zelfstandig optreden van Oude en Nieuwe Wetering een feit werd.
Met toestemming van Albert Baron van Wassenaer, ambachtsheer van Alckemade, en de bereidheid van de Classis Woerden en Over Rijnland tot opstelling van een request voor de Staten, werd door gecommitteerde Raden van Holland bij rechterlijke beschikking op 22 november 1655 het verzoek ‘naar een eigen kerkformatie’ ingewilligd. Ter inwijding sprak de afgevaardigde van de Classis, ds. van Eyndthoven uit Woerden, op zondag 5 december 1655 over Psalm 118: 23-25. Het beroepingswerk werd direct ter hand genomen. Op 8 maart 1656 werd beroepen kandidaat van Hattum te Utrecht. Hij nam het beroep aan en werd op 8 april van dat jaar bevestigd door ds. Landman van Zevenhoven.
Uit goed bewaard gebleven bouwrekeningen van de kerk blijkt dat men in 1685 is begonnen met de bouw van de kerk en dat deze in 1691 was voltooid. Gedurende 35 jaar, van 1655 tot 1691, heeft de kerkelijke gemeente een onderkomen gehad in de buurtschool van Oude Wetering. Tot 1843 heeft het gebouw dienst gedaan in de oorspronkelijke vorm, eenbeukig, evenwijdig aan de Wetering; het voorste gedeelte van het kerkgebouw is in 1843 aangebouwd, waardoor de plattegrond de huidige T-vorm kreeg. In 1950 zijn de ramen, die in slechte staat verkeerden, vernieuwd. Het kathedraalglas werd vervangen door pastelkleurig glas-in-lood. In de jaren 1960/1961 is de kerk gerestaureerd. De kolenkachel met storende pijp werd vervangen door een met olie gestookte installatie (die natuurlijk al jaren geleden weer werd vervangen door een gasgestookte installatie). De rijen stoelen en gesloten banken zijn vervangen door eikenhouten geverniste banken met voetverwarming. Het voorschot van de eerste bank tegenover de preekstoel is opklapbaar gemaakt. Op deze wijze werd het mogelijk deze in een handomdraai gebruiksklaar te maken voor de avondmaalsviering.
Achter de kerk ligt ook de kerkelijke begraafplaats. Deze begraafplaats is in 1830 als algemene begraafplaats aangelegd door het gemeentebestuur van Alkemade, toen het na de Franse tijd verboden werd nog langer in de kerk te begraven. In 1925 is het voorste gedeelte van de begraafplaats overgegaan naar de kerkelijke gemeente. Het achterste gedeelte van de begraafplaats was tot 1 januari 2012 de algemene begraafplaats van de Gemeente Kaag & Braassem en is nu aan de Protestantse Gemeente te Oude Wetering verkocht voor de prijs van € 1. De begraafplaats bij de locatie De Schakel is nu volledig een kerkelijke begraafplaats geworden.
Het kerkgebouw, het verenigingsgebouw, de oude pastorie, het oude verenigingsgebouw en de kerkelijke begraafplaats, vormen tezamen locatie De Schakel. Het beslaat de nummers 8, 10 en 11 aan de Kerkstraat en loopt van de openbare weg tot aan de Ringsloot.

Locatie De Spreng, Kerkstraat 50, Oude Wetering
Ds. van Schelven werd op 21 april 1887 afgezet als predikant van het Hervormd Kerkgenootschap. De nu ontstane Doleantiekerk noemde men de 'Nederduitsche Gereformeerde Kerk'. In 1892 smolten de Christelijk Gereformeerde Kerk en de Nederduitsche Gereformeerde Kerk samen tot de Gereformeerde Kerk in Nederland van Oude en Nieuwe Wetering. In 1888 kocht de vereniging ‘De Kerkelijke Kas’ (de vereniging waarmee de voorouders, als dolerenden, in 1887 rechtspersoonlijkheid hadden verworven) een perceel van het erf van de weduwe Aagje Roeloffs-van Leeuwen en bouwde daar een houten noodkerk, ongeveer op de plaats van het huidige kerkgebouw.
Het kerkgebouw is in 1908 ontworpen door Tjeerd Kuipers (1857-1942). Met de bouw werd op 15 augustus 1908 begonnen (eerste steen gelegd door ds. J. Brouwer) en op Hemelvaartsdag, 20 mei 1909, werd de kerk in gebruik genomen. Het gebouw heeft de vorm van een kruis-basiliek en is opgetrokken in een eenvoudige neo-gothische stijl, zonder tierelantijnen, in donker baksteen, met hoge lichtgroene glas-in-lood ramen, hoog pannendak, toren met hoge spits en uurwerken op alle zijden, plus luidklok voor ieder half uur, 24 uur per dag, en vóór aanvang van de diensten.
De rijzige, hoge indruk van het gebouw is door optische middelen verkregen. Bijvoorbeeld de toren wordt in een aantal trappen naar boven toe smaller, zodat hij hoger lijkt dan een rechte toren van deze lengte. Ook de reeksen smalle ramen doen hoger aan dan een kleiner aantal bredere ramen, binnen is het licht en hoog.
In de loop van de tijd heeft het interieur een aantal wijzigingen ondergaan. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de website van De Spreng: www.desprengoudewetering.nl

Tot het uitgevoerde plan van architect Tjeerd Kuipers behoorde, naast de liturgische ruimte, ook de consistoriekamer en een catechisatieruimte. Daarachter lagen een paardenstal en het baarhuisje. Het in de jaren dertig en veertig van de 20e eeuw sterk opkomende verenigingswerk van de kerkelijke gemeente deed de behoefte aan meer ruimte groeien. In 1953 werd de paardenstal gesloopt om plaats te maken voor ‘het jeugdgebouw’, een vergroting van de aanbouw tot aan het baarhuisje. Het werd in 1954 in gebruik genomen. Gewijzigde behoeften leidden in 1982 tot een ingrijpende verbouwing, waarbij onder meer twee kleinere vergaderlokalen werden samengevoegd tot één grote, de catechisatieruimte de functie van consistoriekamer kreeg en de consistoriekamer die van kleine vergaderruimte annex mortuarium. Ook werd de zolder voor gebruik geschikt gemaakt.
Bij de plannen voor de bouw van het huidige kerkgebouw was ook voorzien in de aanleg van een begraafplaats. De behoefte aan een eigen begraafplaats bestond al vroeg en de Gereformeerde kerk van Oude en Nieuwe Wetering was één van de drie van oorsprong Gereformeerde kerken in Nederland die een eigen begraafplaats in bezit had (naast Rijnsburg en Siddeburen). Het kerkhof is aangelegd naar het bij het kerkgebouw behorende ontwerp van Tjeerd Kuipers. Het werd in 1936, 1949 en 1971 uitgebreid. 
Het kerkgebouw, de pastorie, de kosterswoning, het kerkhof en het parkeerterrein vormen tezamen locatie De Spreng. Het beslaat de nummers 50-51 aan de Kerkstraat.

De Eenwording

Na een bescheiden samenwerking vanaf 1973 tussen de jeugd en aansluitend een meer intensieve samenwerking tussen de beide kerkgenootschappen, werd op zondag 25 maart 2007 de ‘Akte in verband met de vereniging van tot de Protestantse Kerk in Nederland behorende gemeenten’ getekend. Het was voor veel gemeenteleden een bijzondere gebeurtenis dat na 120 jaar de scheiding van de Nederlandse Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk van Oude en Nieuwe Wetering zelf historie is geworden. Als Protestantse Gemeente te Oude Wetering zijn we vanaf dat moment samen verder gegaan.